Vlaamse besparingen wegen door in Brussel: Wanneer de letters zwijgen

Het gaat niet goed met België. Zowel federaal als lokaal staan zowat alle begrotingen al jaren in het rood. Als die begrotingen er al zijn. Dat de broeksriem nog steviger zal moeten aangetrokken worden is wel duidelijk. De Vlaamse regering gaf wel al aan hoeveel  en waar ze wil besparen: 2 miljard in 2027. De culturele sector deelt serieus in de klappen. En dan zeker de musea, de archieven en de bibliotheken.

 

Kunstencentrum Bozar bijvoorbeeld wordt vanuit Vlaanderen helemaal drooggelegd. Vzw Archiefstuk (tot voor kort AMVB) krijgt 250.000€ minder en moet op zoek naar een ander gebouw voor 1200 m² archieven. De Nederlandstalige bibliotheken en dito gemeentelijke cultuurdiensten in het Brusselse Gewest krijgen 30% minder middelen. Dat is geen gesnoei, dat is de hakbijl bovenhalen. Minder mensen aan de balie, minder openingsuren, het stopzetten van projecten: het hangt in de lucht.

 

Of hing. Want terwijl ons nieuwe BOp-Magazine al in druk ging, viel er een kabinetsmededeling in de mailbox: voor de Nederlandstalige bibliotheken werd er al een enveloppe met centen gevonden: 400.000€ uit de portefeuille van het Vlaams Brusselbeleid en 200.000€ uit het VGC-budget.

Dat is al een hele hap. Eénmalig of jaarlijks, het is maar de vraag.

 

Uiteraard juichen we bij het Brussels Ouderenplatform toe dat de overheid snel inzag dat de Nederlandstalige bibliotheken een cruciale rol in ons stadsweefsel spelen. Een stadsweefsel dat ook voor ouderen in een grootstad bijzonder belangrijk is. Petities, acties & gesprekken hebben in dit geval geloond. Natuurlijk moet er bespaard worden, dat beseffen we ook bij het BOp. Maar als het dan moet, doe het dan ten minste in overleg met de betrokkenen. Blinde besparingen wreken zich vroeg of laat. En ouderen betalen mee de prijs.

 

Wanneer de letters zwijgen...

Want ja, het kan nog erger. Wie slechtziend of blind is bijvoorbeeld wordt extra zwaar getroffen. Want voor hen komen er in de nabije toekomst nauwelijks of geen luisterboeken meer bij.  De totale capaciteit bij de twee productiehuizen (Blindenzorg Licht en Liefde vzw en Transkript vzw) wordt herleid tot een derde. Tot voor kort stonden zij samen elk jaar garant voor zo’n 900 toegankelijke Daisy-luisterboeken en 110 omzettingen naar braille. Dat valt in de nabije toekomst wellicht grotendeels stil. De letters zwijgen.

Minder boeken dus, voor een steeds ruimer wordende doelgroep van personen met een leesbeperking: het aantal slechtzienden en personen met een motorische beperking stijgt, mede door de vergrijzing van onze bevolking. Ook steeds meer mensen met dyslexie, ADHD, autisme of andere vormen van neurodivergentie vinden via Luisterpunt de weg naar een aangepast boekenaanbod. Maar wat is een bibliotheek zonder nieuwe boeken?

Het aanbod van de Luisterpuntbibliotheek (jaarlijks goed 265.000 uitleningen per jaar) wordt ongetwijfeld schraler. Silent readings voor slechtzienden en blinden? Het dreigt voor hen oorverdovend stil te worden. Besparen op wie het al moeilijk heeft? Het getuigt van weinig mededogen.

 

Dat er slachtoffers zouden (en zullen) vallen is duidelijk. Maar de manier waarop wordt uitgehaald is meedogenloos en zelfs gevaarlijk. Van de ene op de andere dag 50% van de subsidies van een organisatie schrappen zonder overgangsfase in te plannen of zonder rekening te houden met opzeggingstermijnen van personeelsleden: het is wraakroepend.

En archieven zijn misschien niet sexy, maar ze zijn wel het geheugen van een samenleving. Als ouderen beseffen we dat als geen ander: een geheugen is kwetsbaar. Archieven op de brandstapel leggen, is de deur openzetten voor een generatie politici die zich naar hartenlust van ‘fake news’ kan bedienen. Aartsgevaarlijk! Intelligentie mag niet artificieel zijn. We moeten onze kennis opbouwen, niet afbouwen.

 

Dus ja, bij het Brussels Ouderenplatform treuren we mee met de getroffen organisaties. En we zijn ook bezorgd. Want dit alles lijkt maar de voorbode van nog meer onheil. Als het in Parijs regent, druppelt het in Brussel. Het regent niet in Parijs, het stormt!

Al weten we het natuurlijk al langer: het gaat niet goed met ons klimaat. En dat is lang niet alleen op meteorologisch vlak het geval.

 

(20 eurohemd - foto Alexa op Pixabay)